Operacje guzów mózgu w znieczuleniu miejscowym z śródoperacyjną oceną funkcji mowy

Z punktu widzenia neurochirurga ważne jest, aby w trakcie operacji
niektórych glejaków pacjent był przytomny. Kiedy istnieje konieczność
przeprowadzenia operacji w okolicy, która może być „elokwentna”
(czyli krytyczna dla jednego ze zmysłów), ważne jest dokładne
zrozumienie, jaką funkcję kontroluje ten obszar mózgu. Na przykład,
jeśli istnieje konieczność usunięcia zmiany w pobliżu ośrodków mowy,
niezbędne jest zaplanowanie dostępu operacyjnego i taktyki usuwania
guza w taki sposób, który maksymalnie pozwoli ochronić tą okolicę.
Wystąpienie afazji, czyli brak możliwość wysławiania się jak i
jakiegokolwiek rozumienia mowy poza niewątpliwe dużym
ograniczeniem w funkcjonowaniu uniemożliwia również rehabilitację
ruchową, jeżeli taka jest potrzebna. Operacje w przypadku tak
zlokalizowanych glejaków powinno przeprowadzać się w znieczuleniu
miejscowym z jednoczesnym mapowaniem (oceną funkcji) mózgu.
Pozwala to neurochirurgowi zwiększyć bezpieczeństwo operacji i zakres
resekcji guza mózgu, szczególnie w przypadku pacjentów z ryzykiem
zaburzeń funkcji mowy (afazji). Często ten rodzaj operacji jest jedyną
szansą bezpiecznej operacji w przypadku tzw. nieoperacyjnych guzów
mózgu czy nieoperacyjnych glejaków.


Kiedy powinniśmy rozważać przeprowadzenie operacji w wybudzeniu?


Można pomyśleć, że mózg każdego z nas jest zorganizowany w ten sam
sposób i że ośrodek mowy znajduje się dokładnie w tym samym miejscu
u każdego z nas. Ośrodki mowy są na ogół zlokalizowane w obrębie
lewej półkuli mózgu, niekiedy zdarzają się jednak od tego odstępstwa.
Zanim więc będzie można usunąć glejak, szczególnie w obrębie lewej
półkuli mózgu (półkuli dominującej) konieczne jest stworzenie bardzo
dokładnej mapy, aby określić, gdzie i jak można bezpiecznie operować.
Jedynym sposobem, aby to zrobić, jest ocena mowy, w momencie, gdy
neurochirurg dotyka (stymuluje) różnych części mózgu. W rzadkich
przypadkach guzów mózgu ten rodzaj operacji stosowany jest również
w przypadku glejaków w innych lokalizacjach np. w bliskiej odległości
do ośrodków odpowiedzialnych za ruch kończyn. Często w przypadku
pacjentów z tak zwanym nieoperacyjnym glejakiem.


Na czym polega stymulacja? Czy operacja jest bolesna?


Pacjent jest poddawany dokładnemu znieczuleniu miejscowemu, na
czas nacięcia skóry i usunięcia fragmentów kości czaszki. Przed
rozpoczęciem kolejnego etapu wielokrotnie sprawdzamy czy podane
znieczulenie jest wystarczające. W przypadku pojawienia się
dyskomfortu znieczulenie możemy podać ponownie. Podana dawka
znieczulenia jest wystarczająca, żeby zapewnić pełen komfort
pacjentowi na czas całej operacji.
Gdy mózgu jest odsłonięty, rozpoczynamy stymulację mózgu. W takcie
stymulacji neuropsycholog przeprowadza szereg testów, które
obejmują nazywanie przedmiotów, rozumienie mowy, czytanie czy też
liczenie. W rzadkich przypadkach, gdy jest to konieczne z racji
wykonywanego zawodu ocenimy śródoperacyjnie również takie funkcje
jak np. umiejętność gry na instrumentach, czy mowę w różnych
językach. Pacjenci bardzo często obawiają się czy podołają w trakcie
operacji przeprowadzanym testom. Wszystkie zadania, które
wykorzystujemy w trakcie operacji są zawsze wielokrotnie ćwiczone
przed operacją. Dzięki temu w trakcie operacji nic pacjenta nie
zaskoczy.
Kiedy już mamy dokładna mapę operowanego miejsca, w którym
znajduje się ośrodek mowy przystępujemy do usunięcia guza mózgu.
Ten etap również nie jest dla pacjent bolesny, gdyż mózg sam w sobie
nie jest unerwiony czuciowo.


Czy każdy może być operowany w ten sposób?


Operacja glejaka mózgu wykonywana w znieczuleniu miejscowym to
bardzo złożony proces wymagający zaangażowania wielu osób. W
trakcie operacji w sali operacyjnej obecni są najczęściej:
neurochirurdzy, anestezjolog, neurofizjolog, neuropsycholog i
instrumentariuszki. Niewątpliwie pacjenci przy takiej operacji muszą
chcieć współpracować. Brak chęci współpracy ze strony pacjenta jest w
sumie jedynym przeciwwskazaniem do wykonania takiej operacji.

DR N. MED. TOMASZ DZIEDZIC

Dodaj komentarz

Close Menu