Wady postawy

Okazuje się, że większość polskich dzieci ma wady postawy. Skąd bierze się tak duży problem?

Problem wad postawy u dzieci to problem naszej cywilizacji. Wyróżniamy wady wrodzone ( nabywane podczas życia płodowego) oraz nabyte  – powstałe w okresie poporodowym. Na powstanie wad postawy mają wpływ różne czynniki np. predyspozycje genetyczne, siedzący tryb życia, zbyt mała dawka ruchu w okresie rozwojowym, noszenie zbyt ciężkiego lub nieodpowiedniego plecaka, przyjmowanie nieprawidłowych pozycji podczas czynności dnia codziennego, nieprawidłowe nawyki.

Czy można obarczyć odpowiedzialnością za wady postawy dzieci rodziców, nauczycieli?

Czasami zastanawiamy się kto ponosi odpowiedzialność za wadę postawy powstałą u naszego dziecka. Zdarza się, że wada ma podłoże nieznane jak np. skolioza idiopatyczna, na jej powstanie nikt z nas nie ma wpływu a mechanizmy jej powstawania nie są dokładnie poznane. Jedyne co możemy zrobić to wcześnie ją zauważyć i podjąć działania zmierzające do zapobiegania pogłębianiu  się wady lub korekcji skrzywienia.

Rodzice i nauczyciele, wykorzystując swoją wiedzę i autorytet  oczywiście powinni  prowadzić działania profilaktyczne , zapobiegające powstawaniu wad postawy u dzieci. Wymaga to poświęcenia odrobiny czasu i uwagi tym zagadnieniom oraz umiejętności wplatania działań profilaktycznych w czynności dnia codziennego.

Z wadami postawy zaczynamy walkę wówczas, kiedy zostaną one zauważone u naszych dzieci. Na zapobieganie im poświęcamy zdecydowanie mniej uwagi. Największy wpływ na zdrowie dziecka mają rodzice. To oni powinni wyrabiać w dziecku prawidłowe nawyki, uczyć utrzymywania prawidłowej postawy ciała, swym zachowaniem dawać przykład, kształtować  aktywny ruchowo styl życia, prawidłowego odżywiania i aktywnego odpoczynku. Pracę rodziców powinni kontynuować i uzupełniać nauczyciele przedszkolni i szkolni.  Ważne jest, by w młodym człowieku w sposób naturalny ukształtować  prozdrowotna postawę życiową.

Czy możliwa jest zmiana tych smutnych statystyk? Jak można to osiągnąć?

Tylko wyżej wymienione działania dorosłych, uwzględniające potrzeby rozwojowe dziecka w każdym wieku, są w stanie zmniejszyć ilość  występujących wad postawy. Pomaga w tym wnikliwa obserwacja dziecka, porady u specjalisty ortopedy oraz wczesna interwencja jeżeli wystąpią niepokojące symptomy.

Jak objawiają się wady postawy u dzieci?

Wady postawy mogą dotyczyć stóp, kolan, kręgosłupa i klatki piersiowej. Wady stóp to różnego rodzaju ich deformacje połączone z zaburzeniem ich funkcji związanej z przenoszeniem ciężaru ciała. Stopy mogą być płaskie, koślawe, szpotawe lub płasko-koślawe.

Wady kolan to kolana koślawe ( ustawiające się w kształt litery X ) lub szpotawe ( ustawione na kształt ( ). Wady klatki piersiowej najczęściej są wrodzone lub są skutkiem przebytych chorób np. krzywicy. Mogą też towarzyszyć  skoliozom , zwłaszcza przebiegającym z dużą rotacją kręgów.

Wady kręgosłupa to plecy okrągłe, płaskie, wklęsło-okrągłe oraz najpoważniejsza z nich- skolioza czyli boczne skrzywienie kręgosłupa. Polega ona na wygięciu kręgosłupa w bok w płaszczyźnie czołowej, czemu towarzyszy element wyprostu i rotacji kręgów względem siebie. Jest to więc wada powodująca deformację pleców w trzech płaszczyznach równocześnie. Może powodować zaburzenia w funkcjonowaniu układu oddechowego ( deformacja klatki piersiowej – garb żebrowy ) i układu krążenia. Wadom postawy często towarzyszą przykurcze różnych grup mięśniowych, zaburzenia w obciążaniu stawów, co wpływa na wytworzenie zaburzeń funkcjonalnych w obszarach bardziej rozległych niż miejsc e występowania wady.

Jak leczy się wady postawy?

W leczeniu wad postawy najważniejsza jest:

  • Wczesna, prawidłowa diagnoza  postawiona przez lekarza lub fizjoterapeutę,
  • Badania obrazowe i funkcjonalne  np. rtg, ocena statyki i dynamiki ciała, ocena stereotypu chodu, ocena przykurczy mięśniowych i ruchomości stawów.
  • Rehabilitacja polegająca na

– ćwiczeniach korygujących daną wadę. Powinny być one prowadzone indywidualnie przez doświadczonego fizjoterapeutę a metody pracy dobierana i modyfikowane są w miarę postępu leczenia i rozwoju i wzrostu dziecka.

– zastosowaniu zaopatrzenia ortopedycznego dobranego do potrzeb danej wady.

  • Instruktaż i wskazówki dla rodziców. Leczenie często jest trudne i długotrwałe.
  • W przypadku skomplikowanych lub szybko pogłębiających się wad stosuje się leczenia operacyjne i rehabilitację pooperacyjną.

Czy jeśli w porę nie zadba się o kręgosłup dziecka, to może „odbić się” to na jego zdrowiu w przyszłości?

By nasze dziecko wyrosło na zdrowego, młodego dorosłego człowieka dajmy mu dobry przykład. Nie spędzajmy czasu wolnego przed telewizorem lub komputerem, nie spędzajmy urlopu tylko  leżakując na plaży. Bądźmy aktywni, bawmy się z dziećmi wykorzystując ich naturalna aktywność, nauczmy dziecko aktywnie odpoczywać .

Brak dbałości o zdrowy kręgosłup, począwszy od wczesnych lat dziecięcych owocuje wystąpieniem nawracających dolegliwości bólowych kręgosłupa w wieku lat kilkunastu, zaś w wieku lat kilkudziesięciu ( ok. 30-40 )wystąpią pierwsze poważne objawy dyskopatii.

Kręgosłup obciążony wadą postawy jest narażony na przeciążenia bardziej niż zdrowy, inaczej rozkładają się siły, pojawiają się ograniczenia ruchomości i wzmożone napięcia mięśni. Wcześniej też mogą rozwinąć  się zmiany zwyrodnieniowe.

Dbajmy więc o zdrowy kręgosłup naszych dzieci  by zaoszczędzić im kłopotów ze zdrowiem kiedy wkroczą w dorosłość.

Co mogą zrobić nauczyciele, rodzice, aby nie dopuścić do rozwoju wad kręgosłupa u dzieci? Czy wystarczy mówić: nie garb się?

By zapobiec wadom postawy nie wystarczą słowa ,, nie garb się”. My rodzice aktywizujmy ruchowo nasze pociechy, organizujmy im wiele zajęć ruchowych jak rytmika, gimnastyka korekcyjna i ogólnorozwojowa, taniec itp. Uczmy jak dbać o własne zdrowie.

Nauczyciele przedszkolni mają ogromne pole do działania organizując dzieciom gry i zabawy ruchowe ucząc ich przy tym różnych rzeczy. W szkole zaś dobrze byłoby by Panie i Panowie od W-F wykazali się inwencją i nie ograniczali się tylko do wypełniania tzw. minimum programowego. Dzieci w okresie rozwojowym potrzebują ruchu wspierającego ich rozwój w zależności od wieku w jakim się znajdują. Zajęci a gimnastyki ogólnorozwojowej, ogólnokondycyjnej, ćwiczenia oddechowe, trening równowagi, trening aerobowy, ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz kształtowanie cech motorycznych  są jak najbardziej pożądane.

Wspólnymi  siłami mamy szansę zadbać  o  zdrowie naszego społeczeństwa i ograniczyć  rozwój wszelkich chorób cywilizacyjnych, nie tylko wad postawy.