Zespół mięśnia gruszkowatego

Mięsień gruszkowaty – anatomia

W celu  zrozumienia problemu na początku należy zapoznać się z podstawowymi informacjami dotyczącymi anatomii mięśnia gruszkowatego. Przebieg mięśnia gruszkowatego rozpoczyna się na powierzchni miedniczej kości krzyżowej. Przechodzi on przez otwór kulszowy większy i kończy się na wierzchołku krętarza kości udowej. Mięsień ten położony jest dosyć głęboko w pośladku w okolicy drugiego i czwartego kręgu krzyżowego.  Sąsiaduje on z nerwem kulszowym, który może przebiegać pod mięśniem lub bezpośrednio do niego wnikać.

Podstawową funkcją mięśnia gruszkowatego jest rotacja – zewnętrzna  przy zgięciu stawu biodrowego (0⁰-70⁰) oraz wewnętrzna (powyżej 70⁰) . Jego zadaniem jest także odwodzenie oraz prostowanie uda. Mięsień gruszkowaty jest jednym ze stabilizatorów stawu biodrowego – odpowiada za prawidłowe ustawienie głowy kości udowej w panewce.

 

Czym jest zespół mięśnia gruszkowatego?

Zespół mięśnia gruszkowatego zwany inaczej rwą gruszkowatą charakteryzuje się uciskiem napiętych włókien mięśniowych na nerw kulszowy. W konsekwencji prowadzi to do podrażnienia nerwu i wywołuje dolegliwości bólowe.

 

Jakie są przyczyny powstania zespołu mięśnia gruszkowatego?

Przyczyny pojawienia się zespołu można podzielić na pierwotne (predyspozycje anatomiczne) oraz  wtórne (przeciążenia). Pierwsze są związane z przebiegiem nerwu kulszowego, który u niektórych osób przechodzi bezpośrednio przez mięsień gruszkowaty.  Powoduje to iż nerw jest bardziej podatny na wszelkiego rodzaju uszkodzenia  związane ze zmianami w obrębie mięśnia gruszkowatego (stany zapalne, uszkodzenia mechaniczne, skrócenie włókien) Natomiast przyczyny wtórne, te na które człowiek ma wpływ  odnoszą się do zmian przeciążeniowych mięśnia wskutek nieprawidłowego trybu życia – niewłaściwe obciążanie kończyn, złe wzorce ruchowe, błędy treningowe, nagły wzrost masy ciała. W momencie kiedy mięsień jest nadmiernie forsowany pojawiają się tzw. punkty spustowe które powodują zbyt duże napięcie mięśni. Mięsień skraca się i rozrasta uciskając tym samym na nerw kulszowy.

 

Jakie są objawy zespołu mięśnia gruszkowatego?

Głównym objawem zespołu jest przeszywający, głęboki ból lędźwi, pośladków, który może promieniować  w kierunku kończyny dolnej co  jest spowodowane podrażnieniem nerwu kulszowego. Ból nasila się w trakcie chodzenia, przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów oraz przy pochylaniu się w przód o prostych nogach. Pacjenci często doświadczają również uczucia drętwienia pośladka. Kolejnym objawem jest wzmożona tkliwość palpacyjna w okolicy mięśnia gruszkowatego. Zauważalne jest także ograniczenie rotacji wewnętrznej w stawie biodrowym. W stanie spoczynku staw ten kompensacyjnie ustawia się w rotacji zewnętrznej.  Lekceważenie powstałego przykurczu może doprowadzić do powstania asymetrii kończyn dolnych.

 

Jak zdiagnozować zespół mięśnia gruszkowatego?

W celu postawienia dokładnej diagnozy i eliminacji innych przyczyn bólu należy przeprowadzić szereg badań :

– USG

– MRI

-MRN

Testem który prowokuje ból jest uniesienie prostej kończyny dolnej z jednoczesnym przywiedzeniem przekraczającym linię środkową ciała oraz rotacją wewnętrzną kończyny.

 

Jak leczyć zespół mięśnia gruszkowatego?

Zespół mięśnia gruszkowatego bardzo często mylony jest z innymi schorzeniami ( przepuklina, zwężenie kanału, rwa kulszowa, zapalenie kaletki stawu biodrowego) przez co leczenie jest źle dobierane i nieskuteczne.

Celem rehabilitacji jest rozluźnienie mięśnia gruszkowatego co zniweluje wzmożone napięcie mięśnia oraz ucisk na nerw i wykluczy dolegliwości bólowe.

W stanie przewlekłym zespołu mięśnia gruszkowatego  kompleksowa rehabilitacja obejmuje :

– farmakoterapie (NLPZ)

– fizykoterapie ( elektroterapia, ultradźwięki)

– kinezyterapie ( ćwiczenia rozciągające, zapobiegające powstawaniu przykurczy)

– rozluźnianie mięśniowo – powięziowe

– terapie punktów spustowych

– poizometryczną relaksację mięśniową

– igłoterapie punktów spustowych

– masaż głęboki, poprzeczny mięśnia

Leczenie operacyjne stosowane jest bardzo rzadko w przypadku nieefektywnej rehabilitacji. Zabieg polega na usunięciu anatomicznego ucisku na nerw kulszowy.