Budowa stawu kolanowego

Staw kolanowy (łac. Articulatio genus) jest największym i  jednym z najbardziej skomplikowanym stawem w ludzkim organizmie, jego zadaniem jest bycie stabilnym ponieważ musi utrzymać naszą pionową postawę ciała, nasz ciężar i działać jak amortyzatory u człowieka. Wymaga się od niego również dużej mobilności aby móc sprostać potrzebom w funkcjonowaniu człowieka takich jak: bieganie, chodzenie, jazda na nartach, łyżwach i ogólne uprawianie sportu. Funkcjonalnie jest to staw zawiasowy, gdzie występują ruchy zgięcia i wyprostu. W zgięciu możliwa jest rotacja stawu względem podudzia wyłączając w tym zgięcie maksymalne. Staw kolanowy łączy kość udową z kością piszczelową, głowę stawową stworzą kłykcie kości udowej a panewkę kłykcie piszczeli.

Nie bez przyczyny staw kolanowy jest uważany za jeden z najbardziej skomplikowanych stawów w naszym ciele, składa się z licznych powierzchni stawowych ,więzadeł, łąkotek i kaletek.

Powierzchnie stawowe

– połączenie pomiędzy kością udową a kością piszczelową (staw udowo-piszczelowy)

kłykieć boczny kości udowej)-  powierzchnia stawowa kłykcia bocznego kości piszczelowej.

kłykieć przyśrodkowy kości udowej – powierzchnia stawowa kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej

– połączenie pomiędzy kością udową a rzepką (staw udowo-rzepkowy)

kłykieć boczny kości udowej – powierzchnia stawowa rzepkowa boczna

kłykieć przyśrodkowy kości udowej – powierzchnia stawowa rzepkowa przyśrodkowa.

Kłykcie kości udowej na dolnej powierzchni są płaskie, dzięki czemu bardzo dobrze przylegają do kłykci kości piszczelowych

Układ więzadłowy

Ze względu na bardzo duże obciążenia wywoływane na staw kolanowy torebka stawowa jest wspomagana licznymi więzadłami. Zacznijmy od wewnętrznych:

Więzadło krzyżowe przednie:  Rozpoczyna się na przyśrodkowej powierzchni  kłykcia bocznego kości udowej a kończy na kłykciu przednim kości piszczelowej, jego zadaniem jest ograniczenie względem kości udowej nadmiernego zgięcia oraz wyprostu, nie dopuszcza to koślawienia oraz szpotawienia kolan w zgięciu i wyproście.

Więzadło krzyżowe tylne:  zaczyna się na bocznej powierzchni kłykcia bocznego kości udowej kończąc na polu międzykłykciowym tylnym. Jego zadaniem jest zabezpieczenie tylnego przemieszczania piszczeli  oraz ograniczenie maksymalnego zgięcia i wyprostu.

Pozostałe więzadła wewnętrzne to:  Więzadło poprzeczne kolana, więzadło łąkotkowo- udowe przednie oraz łąkotkowo- udowe tylne.

Teraz przyszedł czas aby omówić więzadła zewnętrzne stawu kolanowego, są to:

Więzadło poboczne piszczelowe- Swój początek ma na nadkłykciu przyśrodkowym kości udowej  i biegnie ku dołowi do kości piszczelowej. Wzmacnia tylną ścianę torebki stawowej , jego głównym zadaniem jest ograniczenie koślawości  oraz rotacji zewnętrznej piszczeli.

Więzadło poboczne strzałkowe-  Ogranicza ono nadmierną szpotawość kolan, swój bieg rozpoczyna na nadkłykciu bocznym kości udowej kończąc na głowie kości strzałkowej.

Więzadło podkolanowe skośne- rozpoczyna się na kłykciu bocznym kości udowej i biegnąc skośnie, jego włókna przechodzą w ścięgna mięśnia półbłoniastego. Jego rolą jest hamowanie nadmiernego prostowania stawu.

Więzadło podkolanowe łukowate- biegnie od kłykcia bocznego kości udowej do ściany tylnej torebki .

Do układu więzadłowego zewnętrznego należą również:  Więzadło rzepki oraz troczki rzepki jako włókna ścięgniste.

Torebka stawowa

Torebka stawowa łączy końce stawowe kości i odgranicza staw od otoczenia. Odróżniamy w niej zewnętrzną, mocniejszą warstwę, błonę włóknistą, i wewnętrzną, swoistą, delikatną, cienką błonę maziową

Ogólny kształt torebki stawowej stawu kolanowego można porównać do cylindra, „wtłoczonego” do środka jamy stawu od strony tylnej. Prowadzi to do utworzenia przegrody w płaszczyźnie strzałkowej, która niemal dzieli jamę stawu na połowę przyśrodkową i boczną. Na powierzchni przedniej torebki stawowej (cylindra), wycięte jest „okno” dla dopuszczenia w rejon stawu rzepki. Górny i dolny koniec cylindra są umocowane odpowiednio: do kości udowej oraz piszczelowej.

Funkcje torebki stawowej są następujące:  zapobiega wydostawaniu się mazi stawowej, zapobiega nadmiernemu rozsuwaniu się kości oraz zapobiega wnikaniu zanieczyszczeń.

Łąkotki

W stawie kolanowym wyróżniamy dwie łąkotki, boczną oraz przyśrodkową.  Łąkotki są uzupełnieniem i pogłębieniem powierzchni stawowej kości piszczelowej. Na przekroju poprzecznym łąkotka ma kształt klina, którego podstawy są zwrócone na zewnątrz stawu.

Łąkotka przyśrodkowa- Półksiężycowata w kształcie łąkotka przyśrodkowa ma większy wymiar przednio-tylny (długość), niż szerokość. Na całym obwodzie łąkotka przyśrodkowa jest ściśle zrośnięta z torebką stawową. Przyczepy kostne i ścisły związek z torebką stawową zmniejszają ruchomość łąkotki przyśrodkowej, czyniąc ją bardziej narażoną na urazy niż łąkotka boczna.

Łąkotka  boczna- Ma bardziej owalny kształt niż łąkotka przyśrodkowa. Jej długość i szerokość są porównywalne. Proporcjonalnie pokrywa większą powierzchnię kości piszczelowej. Na obwodzie jest luźno związana z torebką stawową, nie mając żadnego połączenia z więzadłem pobocznym strzałkowym. Na granicy między rogiem tylnym a 1/3 środkową znajduje się wcięcie na ścięgno mięśnia podkolanowego. Dzięki temu łąkotka boczna jest bardziej ruchoma niż przyśrodkowa i dzięki temu nieco mniej podatna na uszkodzenia.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego oraz rehabilitacja po urazie

Więzadło krzyżowe przednie stawu kolanowego należy do najważniejszego wiezadła w stawie i niestety, najczęściej uchodzi do jego urazów. Najbardziej zagrożoną grupą są sportowcy ( głównie jeżdżący na nartach) ponieważ do zerwania więzadła dochodzi w pozycji koślawiącej kolano. Urazowi ACL często towarzyszą uszkodzenia innych struktur, tj. chrząstki stawowej, łąkotek oraz więzadeł wewnątrz i wokół stawu kolanowego.

Uszkodzenie ACL jest poważnym urazem kolana, szczególnie z uwagi na towarzyszące, lub pojawiające się w następstwie przewlekłej niestabilności, dodatkowe uszkodzenia kolana. Wczesne zgłoszenie się do specjalisty pozwala na szybkie zaopatrzenie urazu oraz często na powstrzymanie rozwoju dodatkowych uszkodzeń.